Ἑλληνομουσεῖον (τό). Ὀνομασία διδομένη πολλαχοῦ, ἐπὶ Τουρκοκρατίας, εἰς τὰ σχολεῖα ἀνωτέρων πως σπουδῶν. Περί «κοινῶν ἑλληνομουσείων ἐπ᾿ ὠφελείᾳ τοῦ γένους κοινῇ» γίνεται λόγος καὶ ἐν σιγιλλίῳ τοῦ Οἰκουμενικοῦ πατριάρχου Γρηγορίου Ε', ἐκδοθέντι κατ᾿ Αὔγουστον τοῦ 1819.


Σ᾿ αὐτὸν τὸν διαδικτυακὸ χῶρο, ποὺ ἀπευθύνεται στοὺς φίλους τῆς χώρας τῶν Ἀγράφων, φιλοξενοῦνται κείμενα, ἄρθρα, μελέτες, ἀνακοινώσεις, βιβλία εἰκόνες, ταινίες ποὺ ἀφοροῦν ἢ παραπέμπουν στὴν ἱστορία, τὸν πολιτισμό, τὶς παραδόσεις, τὸ φυσικὸ περιβάλλον τοῦ ἱστορικοῦ χώρου τῶν Ἀγράφων, ὅπως αὐτὸς ἦταν γνωστὸς στὴν ὕστερη βυζαντινὴ ἀλλὰ καὶ μεταβυζαντινὴ ἐποχή. Σκοπὸς τῆς δημιουργίας του εἶναι νὰ γίνουν γνωστὰ καὶ νὰ ἀναδειχθοῦν, κατὰ τὰς δυνάμεις ἡμῶν, ὅλα ἐκεῖνα τά ‒ἀνὰ τοὺς αἰῶνες‒ ἰδιαίτερα χαρακτηριστικὰ γνωρίσματα τοῦ τόπου μας καὶ τῶν ἀνθρώπων του.

Παρασκευή, 11 Αυγούστου 2017

"Τύρβη", ΕΚ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

Ἕνα ἔντυπο σὲ τιμὴ Ἀγράφων· καὶ Σκοπέλου
«Ἑνὶ λόγῳ, τὸ νὰ σχολάζῃ τις κατὰ τὰς ἑορτὰς ἀπὸ τῆς τύρβης τοῦ κόσμου, ..  εἶναι ξενισμός»; (Ἀλ. Παπαδιαμάντης, Λαμπριάτικος Ψάλτης)

Μὲ πρωτοβουλία καὶ ἐπιμέλεια τοῦ Ἀντώνη Ν. Παπαβασιλείου ἐκδίδεται,περιοδικά, στὰ Γρεβενά σὲ ἱστορικὴ ὀρθογραφία  ἕνα ἐξαιρετικὰ καλοτυπωμένο μονόφυλλο ποὺ τιτλοφορεῖται «Τύρβη» καὶ ὑποτιτλοφορεῖται ὡς «Ἔντυπον τερπνὸν τῆς Φαιδρᾶς Συντεχνίας». Δημοσιεύονται θέματα λογοτεχνικά, ἱστορικά, εἰκαστικὰ μὲ τρόπο ποὺ γοητεύουν, θέλγουν τὸν ἀναγνώστη. Ἤδη βρίσκεται στὸ φ. ἀρ. 9.
 Τὸ ἰδιαίτερο χαρακτηριστικὸ τοῦ ἐντύπου εἶναι πὼς ἡ πώληση του δὲν ἀπατεῖ χρήματα,οὔτε διανέμεται δωρεάν· δὲν ἀποκτᾶται οὔτε μέσῳ POS, ΜΑSTERCARD κλπ. ! Ἀπαιτεῖ φυσικὰ ἀγαθὰ καὶ προϊόντα καὶ συγκεκριμένα ἡ τιμή ἑκάστου φύλλου εἶναι: «ἕν κρασοβόλιον Σκοπέλου καὶ ἕν κοχλιάριον τσαλαφουτίου Ἀγράφων». 
Ἐδῶ, στὴν τιμὴ πωλήσεως, ἐντοπίζεται καὶ τὸ Ἀγραφιώτικο ἐνδιαφέρον τοῦ ἐντύπου, καθὼς παραπέμπει στὸ γνωστὸ παρ᾿ ἡμῖν ἐδώδιμον. Ἑπομένως, οἱ Ἀγραφιῶτες ἀλλὰ καὶ οἱ τυρβάζοντες περὶ τὰ Ἄγραφα μποροῦν μὲ σχετικὴ ἄνεση νὰ τὸ ἀποκτήσουν. Ἄ! Κατὰ καιρούς, τὸ πλῆρες τερπνότητος τευχίδιον, φιλοξενεῖ ἄρθρα καὶ καταχωρήσεις Ἀγραφιωτῶν παρὰ τὸ ἀδιαμφισβήτητο γεγονὸς πὼς χαρακτηρἰζεται ἀπὸ ἕναν σκανδαλώδη καὶ μᾶλλον ἀθεράπευτο Σποραδοτακτισμό. Σπεύσατε, ἐπικοινωνεῖστε μὲ τὰ Γρεβενά – Αὐλαῖς κοινῶς λεγόμενα, γιὰ νὰ προλάβατε τὸ καλλιεπὲς ἔντυπο  πρὶν ἐξανληθεῖ.
 Ντῖνος ὁ Ἀγραφιώτης

Παρασκευή, 4 Αυγούστου 2017

5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2017.

Ὅσιος Εὐγένιος Γιαννούλης ὁ Αἰτωλός († 6 Αὐγούστου 1682)


Τὸ ἱστολόγιο «ellinomouseionagrafon.blogspot.com» τιμᾷ τὴν μνήμη τοῦ λογίου ἱερομονάχου καὶ ὁσίου τῆς καθ᾿ ἡμᾶς Ἀνατολικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, Εὐγενίου Γιαννούλη τοῦ Αἰτωλοῦ (Μέγα Δένδρο Αἰτωλίας περ. 1597 – Μεγάλα Βραγγιανὰ τῶν Ἀγράφων 1682). 

Ὁ ἐπιφανέστερος τῶν μαθητῶν του ὁ Ἀναστάσιος ὁ Γόρδιος, ὡς βιογράφος του, καταγράφει τὴν κοίμηση τοῦ διδασκάλου του στὸ ἔργο του «Βίος τοῦ … Εὐγενίου Ἰωαννουλίου τοῦ ἐξ Αἰτωλίας…»:
«Μικρὸν δὲ πάνυ νοσήσας, καὶ πυρετῷ μόνον ἑνὶ ληφθείς, καταλύει τὸν βίον ἐν αὐτῷ τῷ τῆς ἁγίας Παρασκευῆς μονυδρίῳ τῷ ἐν Βρανιανοῖς, ἔτει τῷ ἀπὸ τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας χιλιοστῷ ἑξακοσιοστῷ ὀγδοηκοστῷ δευτέρῳ, αὐγούστου μηνὸς πέμπτην ἡμέραν ἄγοντος καθ᾿ ὥραν πρώτην ἢ δευτέραν τῆς μετ᾿ αὐτὴν νυκτός, καθ᾿ ἣν τῆς τοῦ κυρίου καὶ θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ φαιδροτάτης Μεταμορφώσεως τὴν πανήγυριν ἄγομεν, καὶ θάπτεται κατ᾿ αὐτὴν τὴν ἡμέραν ἐντίμως τε καὶ λαμπρῶς παρ᾿ ἡμῶν τε καὶ ἑτέρων τῶν τότε παρευρεθέντων αὐτοῦ φοιτητῶν, ἐν τῷ πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ὡς ἔφημεν, παρ᾿ αὐτοῦ σχεδιασθέντι μνημείῳ, καὶ εἰς τὴν ἀγήρω ζωὴν μετατίθεται, λαμπρῶς τῷ λαμπρῷ καὶ θείῳ φωτὶ παριστάμενος· ᾧ δόξα πρέπει καὶ τιμὴ καὶ προσκύνησις ἐπ᾿ ἀϊδίους αἰῶνας, ἀμήν.
Ἔστι δὲ καὶ ἐπιτάφιον αὐτῷ παρ᾿ ἡμῶν πεποιημένον τόδε·

Ἐνθάδε Εὐγενίοιο μεγακλέος ἄνερος ἐσθλοῦ
Κεῖται ἐπ᾿ εὐσεβίῃ σῶμα μέγ᾿ εὐγενέος.

Γέγραπταί μοι ὁ βίος οὗτος κατὰ τὸ αψγ΄, ἀπὸ Χριστοῦ, ἰουνίου λ΄. ἐν τῷ Ἀνατωλικῷ τῆς Αἰτωλίας».

Γιὰ τὴν τιμὴ τῆς μνήμης τοῦ Εὐγενίου Γιαννούλη τοῦ Αἰτωλοῦ τόσο ὡς ὁσίου, ὅσο καὶ ὡς λειτουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ τῶν Γραμμάτων στοὺς δύσκολους χρόνους τῆς Τουρκοκρατίας φιλοτεχνήσαμε δίπτυχο ἐπετειακὸ τὸ ὁποῖο θὰ διανεμηθεῖ σὲ τόπους ὅπου τιμᾶται ἡ μνήμη του. 

Εἰδικὰ γιὰ τὶς Η. Π. Α. καὶ τὸν ἱερὸν ναὸν Ἁγίου Ἰωάννου Προδρόμου, ἐν Myrtle Beach South Carolina, USA, φιλοτεχνήθηκε ἀνάλογη κάρτα εἰς τὰ Ἀγγλικά, ἡ ὁποία θὰ διανεμηθεῖ στὴν ὡς ἄνω ἐνορία ὅπου σώζεται σύγχρονη  (2005) ὁλόσωμη τοιχογραφία τοῦ Ὁσίου.                                                Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης 

Τετάρτη, 28 Ιουνίου 2017

Η ΑΓΡΑΦΙΩΤΙΣΣΑ ΜΑΡΙΚΑ Φ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ ΕΓΓΟΝΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΦΡΑΓΚΙΣΤΑ ΚΑΙ Ο ΑΛ. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ

«…καὶ μὲ τρέμοντα χείλη…»
Ἀθησαύριστον Ἀλεξάνδρου Παπαδιαμάντη

ἐφημερίδα «ΧΡΟΝΙΚΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ (ΧΔΜ σὲ εἰδικὸ ἔνθετο ἀφιερωματικὸ 8σέλιδο, στὸ φ. 730 τῆς Παρασκευῆς 9ης Ἰουνίου,  δημοσιεύει μία μελέτη μὲ τίτλο: «…καὶ μὲ τρέμοντα χείληἈθησαύριστον Ἀλεξάνδρου Παπαδιαμάντη»· ἕνα ἄγνωστο, ἀνεύρετο κείμενο τοῦ Ἀλεξάνδρου Παπαδιαμάντη (1851-1911), ποὺ εἶχε καταχωρηθεῖ στὴν ἐφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ», μὲ τὴν ὑπογραφὴ Α. Π.,  στὶς 24 Φεβρουαρίου 1907 καὶ δὲν εἶχε δημοσιευτεῖ σὲ ὅσα μέχρι σήμερα ἔχουν ἐκδοθεῖ γιὰ τὸν Παπαδιαμάντη

Πρόκειται γιὰ ἕναν ἐπιμνημόσυνο λόγο γιὰ τὴν Μαρίκα σύζ. Φιλοκλέους Γεωργιάδη (1869-1907) ἐπὶ σειρὰ ἐτῶν δημάρχου Σκιάθου, ὁποία ἦταν ἐγγονὴ τοῦ Γιαννάκη Φραγκίστα(1774-1861)μὲ καταγωγὴ ἀπὸ τὴν Ἀνατολικὴ Φραγκίστα τῶν Ἀγράφων–  ὁπλαρχηγοῦ τῆς Ἐπανάστασης τοῦ 1821 καὶ πιστοῦ συντρόφου καὶ συναγωνιστῆ τοῦ προεπαναστατικοῦ ἥρωα Κατσαντώνη. Παπαδιαμάντης διατηροῦσε φιλικὴ ἀλλὰ καὶ συγγενικὴ σχέση μὲ τὴν ἱστορικὴ ἀγραφιώτικη οἰκογένεια Φραγκίστα καὶ ἐκτιμοῦσε τὸ ἦθος, τὸν χαρακτῆρα καὶ τὸ κοινωνικὸ ἔργο τῆς ἀγραφιώτισσας Μαρίκας
Κυριακάτικη 
εἰκονογραφημένη ἐπιθεώρησις
 «Ἡ Ἀλήθεια»,
Κυριακὴ 
25 Φεβρουαρίου 1907.

Ὅπως σημειώνει ὁ ἐκδότης  τῶν ΧΔΜ Ἀντώνης Παπαβασιλείου:
«Ἀθησαύριστον τοῦ Σκιαθίτη; Ναί. Ἡ ὑπομονὴ καὶ ἡ ἀγραφιώτικη ὑπομονὴ τοῦ καλοῦ φίλου Κωνσταντίνου Τσιώλη ἀνέσυραν ἀπὸ τὸν βυθὸ μάλαμα. Τά «ΧΡΟΝΙΚΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» δημοσιεύουν σήμερα (γιὰ πρώτη φορά) μικρὰ μυστικὰ τοῦ κόσμου ποὺ ἀγαπᾶμε. Τυπώνοντάς τα νιώθουμε ἐκεῖνο τό:  ‘‘ἐσαΐτευε γκυκὰ εἰς τὴν καρδίαν…’’».
Ἐφ. Ἐμπρός, φ. 3718,
23. 2. 1907, σ. 3.

Αὐτὴ ἡ ἄγνωστη μέχρι σήμερα ἐπιμνημόσυνη νεκρολογία τοῦ Παπαδιαμάντη  γιὰ τὴν Μαρίκα Φιλ. Γεωργιάδη, τὴν χαριτωμένη κόρη τῶν Φραγκίστα τῆς Λαμίας δημοσιεύεται μὲ τίτλο: ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΜΑΡΙΚΑΣ Φ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς:
 Εἰς τὸν ναὸν τοῦ ἁγ. Γεωργίου τελεῖται σήμερον μνημόσυνον ὑπὲρ τῆς ψυχῆς τῆς ἁγνῆς Μαρίκας, τῆς χαριτωμένης κόρης τῶν Φραγκίστα τῆς Λαμίας καὶ συζύγου τοῦ ἐκ Σκιάθῳ τραπεζίτου καὶ πολιτευτοῦ Φιλοκλέους Γεωργιάδου. Ἡ ἀπόγονος ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ὁ ἥρως Κατσαντώνης ὠνόμαζε, κατὰ τὸ ᾆσμα, καὶ σύ, Φραγκίστα μ᾿ ἀδελφέ, ἄξιο μου παλληκάρι, ὑπῆρξε δι᾿ ὅσους τὴν ἐγνώρισαν μία ἀκτὶς χειμερινοῦ ἡλίου, μία αἴγλη ἐαρινοῦ λυκαυγοῦς, ἓν φέγγγος λευκὸν χιόνος καὶ περιστερᾶς χρυσαυγιζούσης, ἓν ἄνθος διαχῦσαν εὐωδίαν, προώρως μαρανθέν. Ἐπὶ δημαρχίας τοῦ συζύγου της, εἰς τὴν Σκίαθον, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον, ὑπῆρξε προστάτις τῶν πτωχῶν καὶ παρηγορία τῶν τεθλιμμένων, ὅσον ἦτο δυνατὸν εἰς τὴν θέσιν της, ὡς γυναικὸς ἐν τῷ οἴκῳ.
Μόνη ἡ παρουσία της ἤρκει διὰ νὰ φαιδρύνῃ, νὰ ἐμπνεύσῃ θᾶρρος, καὶ νὰ ἀναπτερώσῃ τὰς ἐλπίδας τῶν θλιβομένων. Μὲ μόνην τὴν πραεῖαν, τὴν ἀφελῆ καὶ μελιχρὰν ὁμιλίαν της, πολλάκις κατεπράϋνε τοὺς πόνους τῶν ὀδυνομένων.
Πῶς νὰ παρηγορήσῃ τις τὸν χηρεύσαντα προώρως σύζυγον, τοὺς ἀπορφανισθέντας οἰκείους της; Ποίους λόγους νὰ εὕρῃ διὰ νὰ καταπραΰνῃ τὸ ἄλγος τῆς στερήσεώς των; Ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν φωνὴν καὶ τὴν ψυχὴν τῆς Μαρίκας διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐνσταλάξῃ βάλσαμον παρηγορίας εἰς τὰς πονούσας καρδίας των; Ἀλλ᾿ ἡ φωνὴ τῆς Μαρίκας ἐσίγασεν φεῦ! διὰ παντός, καὶ ἡ ψυχή της ἐπέταξεν εἰς τὰ αἰθέρια, ὡς ἄγγελόμορφον ὄν, τοῦ ὁποίου δὲν ἦτο ἄξιος ὁ κόσμος.
Ἂς ἑνώσωμεν τὰ δεήσεις καὶ τὰς ἱκεσίας μας καὶ μὲ τρέμοντα χείλη ἂς παρακαλέσωμεν τὸν Ὕψιστον ὅπως ἀναπάυσῃ εἰς τόπον φωτεινόν, εἰς τόπον χλοερὸν τὴν ψυχὴν τῆς ἀθώας Μαρίκας.
Α. Π.
Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης

Δεῖτε ὅλο τὸ ἔνθετο ἀφιέρωμα ἐδῶ

Σάββατο, 17 Ιουνίου 2017

Ι. Ν. ΑΓ. ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΟΔΟΥ ΣΟΛΩΝΟΣ. ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΓΟΡΔΙΟΥ 2017.

Τὴν Κυριακὴ 11 Ἰουνίου 2017, στὸν ἱ. ν. τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων τῆς ὁδοῦ Σόλωνος, στὴν Ἀθήνα, τιμήθηκε ἡ μνήμη τῆς κοιμήσεως (7 Ἰουνίου 1729) τοῦ ὁσιακῆς βιοτῆς λογίου, ἱερομονάχου Ἀναστασίου τοῦ Γορδίου (Μεγ. Βραγγιανὰ τῶν Ἀγράφων 1654 - 1729). 


Μετὰ τὴ  Θ. Λειτουργία, ὁ π. Νεκτάριος Μαμαλοῦγκος, ὁ ὁποῖος συλλειτούργησε μὲ τὸν π. Ἰωάννη Ῥάφφαν, μιλώντας γιὰ τὸ ἔργο καὶ τὴν προσφορὰ στὴν Ἐκκλησία, στὸ Γένος καὶ τὴν Παιδεία τοῦ Γορδίου τόνισε :
Αὐτὴν τὴν ἑβδομάδα, στὶς 7 τοῦ μηνός, ἦταν ἡ μνήμη τῆς κοιμήσεως ἑνὸς ὁσίου ἀνδρὸς ποὺ ἔζησε καὶ δίδαξε στὴν Κεντρικὴ Ἑλλάδα τὸ μεγαλύτερο μέρος τῆς ζωῆς του καὶ ἦταν πράγματι ἕνας ἄνθρωπος τῶν Γραμμάτων τότε ποὺ εἶχε κυριαρχήσει τὸ σκοτάδι, στοὺς χρόνους τῆς Δουλείας. Δίδαξε τὰ Γράμματα τοῦ Θεοῦ, τῶν προπατόρων μας, τῶν μαρτύρων καὶ παρέμεινε σ᾿ αὐτὴν τὴν μαθητεία καὶ διδασκαλία μέχρι τελευτῆς του, ἀγαπῶντας καὶ τοὺς συνανθρώπους γύρω του καὶ διδάσκοντάς τους τὰ φῶτα ἐντὸς τῆς Ἐκκλησίας χρησιμοποιῶντας τὰ Γράμματα ὅπως τὰ εἶχε παραλάβει. Εἶναι ὁ ὅσιος Ἀναστάσιος ὁ Γόρδιος ὁ ὁποῖος ἐκοιμήθη στὶς 7 τοῦ μηνὸς Ἰουνίου καὶ εἶναι πρὸς μελέτη καὶ ἐξέταση τὸ θέμα τῆς κατατάξεώς του στὴν ἁγιολογικὴ δέλτο. Θὰ μοιραστεῖ, μαζὶ μὲ τὸ ἀντίδωρο, ἕνα δελτάριο μὲ τὴν ὑπογραφή του ‒ἀπὸ χειρόγραφη ἐπιστολή του στὶς ἀρχὲς τοῦ 18ου αἰ.‒ καὶ τὸν σύντομο βίο του, προσφορὰ τοῦ συλλόγου Βραγγιανιτῶν «Ἀναστάσιος Γόρδιος» καὶ τῆς «Ἐνορίας Μεγ. Βραγγιανῶν» μὲ ἐπιμέλεια τοῦ ἀδελφοῦ μας Κωνσταντίνου.

 Ὁ Ἀναστάσιος Γόρδιος, στὰ 1676, εἶχε ἔλθει στὴν Ἀθήνα, ὅπου καὶ διετέλεσε μαθητὴς τοῦ διδασκάλου τοῦ Γένους Νικοδήμου Μαζαρράκη (; -1682) στὴ Σχολὴ τῶν Ἀθηνῶν. Ἦταν προστατευόμενος τῆς ἱστορικῆς οἰκογένειας Μπενιζέλων τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ τὴν ὁποία εἷλκε τὴν καταγωγὴ ἡ ἁγία Φιλοθέη ἡ Ἀθηναία, ἡ κατὰ κόσμον Ῥηγούλα Μπενιζέλου. Μὲ τὴν οἰκογένεια τῶν Μπενιζέλων συνδεόταν πολὺ στενὰ ὁ πρῶτος διδάσκαλος τοῦ Γορδίου καὶ πνευματικός του πατέρας, ὁ Εὐγένιος Γιαννούλης (1597-1682), στὸν ὁποία ὀφείλεται καὶ ἡ προσωνυμία Γόρδιος, στὸ μοναχικό του ὄνομα Ἀναστάσιος. Τὸ κατὰ κόσμον ὄνομα τοῦ Γορδίου ἦταν Ἀλέξιος Παπαλέκας.

Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης


Τρίτη, 6 Ιουνίου 2017

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Ο ΓΟΡΔΙΟΣ († 7 Ἰουνίου 1729)

Τετάρτη, 7 Ἰουνίου 2017
Μνήμη Ἀναστασίου Γορδίου (1654 – 7 Ἰουνίου 1729)


Τὸ ἱστολόγιο ellinomouseionagrafon.blogspot.com τιμᾷ τὴν μνήμη τοῦ λογίου ἱερομονάχου Ἀναστασίου τοῦ Γορδίου 288 ἔτη μετὰ τὴν κοίμησή του μὲ τὴν ὑπογραφή του ἀπὸ πρωτότυπη ἀποσταλεῖσα ἐπιστολή του καὶ τὸν συνοπτικὸ βίο του.  
«κατὰ πάντα δοῦλος ἐλάχιστος, Ἀναστάσιος ἱερομόναχος ὁ Γόρδιος».
Ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Ἀναστασίου Γορδίου, στὸ τέλος αὐτόγραφης πρωτότυπης ἐπιστολῆς του, ἀπὸ τὰ Βρανιανά, στὶς 16 Ἀπριλίου 1727, πρὸς τὸν λόγιο μητροπολίτη πρῴην Ναυπάκτου καὶ Ἄρτης Νεόφυτο,στὸ Ἅγιον Ὄρος.
(Kώδ. Μ-100, Ι. Μ. Μεγίστης Λαύρας Ἁγίου Ὄρους, φ. 223r).


            Ὁ λόγιος ἱερομόναχος Ἀναστάσιος ὁ Γόρδιος γεννήθηκε περὶ τὸ 1654 στὰ σημερινὰ Μεγάλα Βραγγιανά (τότε Βρανιανά) τῶν Ἀγράφων. Σπούδασε κοντὰ σὲ ἕναν ἀπὸ τους πλέον σημαντικοὺς λογίους καὶ διδασκάλους τῆς Τουρκοκρατίας τὸν Εὐγένιο Γιαννούλη τὸν Αἰτωλὸ στὴν Σχολὴ Γούβας Βραγγιανῶν, στὸν Νικόδημο Μαζαράκη στὴν Ἀθήνα, τὴν Ἄρτα καὶ πιθανὸν τὰ Ἰωάννινα, καὶ στὴν Πάδοβα τῆς Ἰταλίας, ὅπου φαίνεται ὅτι ἀπέκτησε καὶ κάποιες ἰατρικὲς γνώσεις. Δίδαξε στὴ  Σχολὴ Γραμμάτων τοῦ Αἰτωλικοῦ γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια (1690-1710) καί ‒κυρίως τὰ τελευταῖα δεκαπέντε χρόνια (1714-1729) τῆς ζωῆς του‒ στὴ Σχολὴ Γούβας Βραγγιανῶν  Ἑλληνομουσεῖον Ἀγράφων»), τὴν ὁποία ἵδρυσε περὶ τὸ 1661 ὁ διδάσκαλός του Εὐγένιος Γιαννούλης ὁ Αἰτωλός (περ. 1597-1682). Ἐκτὸς τοῦ παιδευτικοῦ, σπουδαῖο εἶναι καὶ τὸ φιλολογικό, θεολογικό, ἐπιστολογραφικό (σώζονται περίπου 700 ἐπιστολές του) καὶ συγγραφικό του ἔργο. Θεωρεῖται ἀπὸ τοὺς σημαντικότερους Διδασκάλους τοῦ Γένους καὶ λογίους τῆς ἐποχῆς του. Ἐκοιμήθη στὴ γενέτειρά του στὶς  7 Ἰουνίου 1729. Ἐτάφη στὸν νάρθηκα τοῦ τοῦ ναοῦ τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς τῆς ὁμωνύμου μονῆς, ὅπου σήμερα φυλάσσεται ὡς ἱερὸ κειμήλιο ἡ κάρα του.

Δεῖτε ἀκόμη ἐδῶ
* Τὰ πρωτογράμματα στὸ ὄνομα τοῦ Γορδίου εἶναι ἀπὸ τὸν κώδικα 171 τῶν ΓΑΚ.
Ὁ ἱ. ν. τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς, περὶ τὸ 1980, μὲ τὴν παλαιὰ κεραμοσκεπή.

Οἱ προτομὲς
τοῦ Ἀναστασίου Γορδίου
καὶ τοῦ Εὐγενίου Γιαννούλη
στὸν αὔλειο χῶρο
τοῦ ἱ. ν. τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς


Τὸ ξυλόγλυπτο τέμπλο τοῦ ἱ. ν. τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς  (1683)




Κωνσταντῖνος  Σπ. Τσιώλης









Παρασκευή, 21 Απριλίου 2017

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΡΕΝΤΙΝΑΣ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ

«Ἡ Ἱερὰ Μονὴ τῆς Ρεντίνας  τῶν Ἀγράφων στὴν Ἀλληλογραφία τοῦ Εὐγενίου Γιαννούλη καὶ τοῦ Ἀναστασίου Γορδίου»

Μὲ ἐπιμέλεια τοῦ κ. Κωνσταντίνου Κούτρα κυκλοφόρησαν, σὲ ἕναν τόμο 480 σελίδων, τὰ Πρακτικὰ τοῦ Συνεδρίου «Ἱστορία καὶ Πολιτισμὸς Ρεντίνας Ἀγράφων» [Ρεντίνα Καρδίτσης, 22-23 Αὐγούστου 2015]. Στὶς σελ. 137-164 δημοσιεύται ἡ μελέτη: «Ἡ Ἱερὰ Μονὴ τῆς Ρεντίνας  τῶν Ἀγράφων στὴν Ἀλληλογραφία τοῦ Εὐγενίου Γιαννούλη καὶ τοῦ Ἀναστασίου Γορδίου» τὴν ὁποία παρουσιάζουμε στὸ ἱστολόγιό μας.



Δεῖτε ὅλη τὴ μελέτη ἐδῶ                                                                       
                                                         Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης

Πέμπτη, 13 Απριλίου 2017

ΠΑΣΧΑ 1672

Τὸ ἱστολόγιο «Ἑλληνομουσεῖον Ἀγράφων» εὔχεται Καλὴ Ἀνάσταση καὶ Καλὸ Πάσχα μὲ ἕνα παράθεμα πασχαλινοῦ περιεχομένου ἐπιστολῆς τοῦ Εὐγενίου Γιαννούλη τὶς παραμονὲς  Πάσχα τοῦ 1672,[1] πιθανώτατα ἀπὸ τὰ Μεγ. Βρανιανὰ τῶν Ἀγράφων (νῦν Βραγγιανά),[2] πρὸς τὸν πατριαρχικὸ νοτάριο Φώτιο[3] στὴν Κωνσταντινούπολη:
 «Ἀσπάζομαι τοιγαροῦν ὑμᾶς, ἀδελφοί, καὶ πάλιν καὶ πολλάκις ἀσπάζομαι ἐν φιλήματι ἁγίῳ· εὔχομαι δὲ ὑμῖν τε καὶ πᾶσι τοῖς ὑμᾶς εὐαγγελικῶς ἀγαπῶσι Πάσχα θεῖον, ἱερόν, ἅγιον λυτήριον παθῶν καὶ χρησταῖς ἐφοδιαζόμενον ἐλπίσι· Πάσχα λέγω τὸ ἀμυδρότερον μὲν ἔτι, ἐκτυπώτερον δὲ ὕστερον»
                             
Λεπτομέρεια, τοῦ ὁσίου Εὐγενίου τοῦ Αἰτωλοῦ, ἀπὸ σύγχρονη (2012)  φορητὴ εἰκόνα τῶν Εὐρυτάνων ἁγίων στὸ παρεκκλήσιο τοῦ Ἀρχαγγέλου Μιχαὴλ τοῦ Ἐπισκοπείου τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀτλάντας [12:51 μ.μ.
], περιλαμβάνουσα ἑπτὰ πολιτείας: Γεωργία, Β. Καρολίνα, Ν. Καρολίνα, Φλόριδα, Ἀλαμπάμα, Λουϊσιάνα, Μισσισίπι· χεὶρ Παναγιώτου Κόντου.[4] 
                                          
                                                                                                                                 




                                                                                     Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης




[1] Εὐγενίου Γιαννούλη τοῦ Αἰτωλοῦ Ἐπιστολές. Κριτικὴ ἔκδοση, ἐπιμ. Ι. Ε. Στεφανὴς ‒ Νίκη Παπατριανταφύλλου-Θεοδωρίδη [Ἐπιστ. Ἐπετ. Φιλοσ. Σχολῆς Πανεπ. Θεσσαλονίκης, περ. Β´, Τμ. Φιλολ., Παράρτημα 1], Θεσσαλονίκη 1992, σ. 236, ἐπ. 95.
[2] Βλ. Ὁ μεγάλος Διδάσκαλος τοῦ Γένους Εὐγένιος Γιαννούλης ὁ Αἰτωλὸς καὶ οἱ σπουδαιότεροι μαθητὲς τῶν Σχολῶν τῶν Ἀγράφων, ἐκδ. Στέφ. Βασιλόπουλος, Ἀθήνα 21985, σ. 60-61, ὅπου φαίνεται πὼς ἀπὸ τὸ 1661 ἕως τὸ 1673 παραμένει στὰ Βρανιανά.
[3] Πρόκειται γιὰ τὸν πατριαρχικὸ νοτάριο Φώτιο, τὸν ὁποῖο εἶχε γνωρίσει ὁ Εὐγένιος ὅταν βρισκόταν στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ μὲ τὸν ὁποῖο διατηροῦσε συχνὴ ἀλληλογραφία, καθὼς σώζονται πάνω ἀπὸ εἴκοσι ἐπιστολὲς τοῦ Εὐγενίου πρὸς αὐτόν· Εὐγενίου Γιαννούλη τοῦ Αἰτωλοῦ Ἐπιστολές, σ. 25.
             [4]Εὐχαριστίες στὸν π. Νεκτάριο Μ. γιὰ τὴν εἰκόνα τῶν Εὐρυτάνων ἁγίων.

Κυριακή, 19 Μαρτίου 2017

KΑΙΣΑΡΙΟΣ ΔΑΠΟΝΤΕΣ, «ΒΡΥΣΙΣ ΛΟΓΙΚΗΣ»

Χαρίτων Καρανάσιος
Τὸ ἄγνωστο ἔργο τοῦ Καισαρίου Δαπόντε, Βρύσις λογικῆς (1778 ):
Ἐπιστολαὶ ἐκ τῆς φυλακῆς καὶ κατὰ τῶν Κολυβάδων.

Στὸν τόμο 12 (2016) τοῦ περιοδικοῦ Μεσαιωνικὰ καὶ Νέα Ἑλληνικὰ τοῦ Κέντρου Ἐρεύνης τοῦ Μεσαιωνικοῦ καὶ Νέου Ἑλληνισμοῦ τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν (ΚΕΜΝΕ) δημοσιεύται μελέτη τοῦ κ. Χαρίτ. Καρανάσιου, ἐρευνητὴ καὶ διευθυντὴ ἐρευνῶν τοῦ Κέντρου, μὲ ἀντικείμενο τὸ ἀνέκδοτο ἔργο τοῦ Καισ.  Δαπόντε, Βρύσις λογικῆς.

Ὁ ἁγιορείτης λόγιος μοναχὸς Καισάριος (κατὰ κόσμον Κωνσταντῖνος) Δαπόντες (Σκόπελος 1713/14 – 1784), στιχουργὸς καὶ χρονογράφος τοῦ 18ου αἰώνα, στὸ γνωστὸ ἔργο του Ἱστορικὸς κατάλογος ἐπισήμων ἀνδρῶν (1700-1784), ποὺ ἐκδίδεται τὸ 1872 ἀπὸ τὸν Κωνσταντῖνο Σάθα, κάνει μνεία τοῦ ἔργου καὶ τῆς προσωπικότητας τοῦ «δικοῦ μας», Ἀναστασίου Γορδίου.[1]
Ὅπως μεταξὺ ἄλλων σημειώνει:
«Ἀναστάσιος Γόρδιος ἱερομόναχος, ἦτον ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Ἀγράφων, περίφημος, πολυμαθής, ἐνάρετος, ἔχει ἐπιστολὰς ἑλληνικὰς πρὸς τοὺς ὁμοίους του, (τὰς ἔχω) καὶ βιβλίον κατὰ Λατίνων, ἀτύπωτον, τὸ ἔχω· εἰς τοῦτο γράφει ἐνάντια τῶν χρησμῶν, καὶ μὲ τὴν Ἀποκάλυψιν τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ θεολόγου καὶ ἀποστόλου ἀποδείχνει, ὅτι δὲν θέλει ἀναστηθῇ πλέον ἡ Βασιλεία τῶν Ρωμαίων, ὡς προείπασιν οἱ χρησμοί, καὶ οἱ πτωχοὶ Ρωμαῖοι πιστεύοντες χαίρουσι· μὲ τὸ ὁποῖον συμφωνῶ καὶ ἐγώ … Τὸν Γόρδιον τὸν ἐζήτησεν ὁ Νικόλαος βόδας, καὶ δὲν ὑπῆγεν, ὡς τὸν μέγαν Ἀντώνιον ὁ μέγας Κωνσταντῖνος, καὶ δὲν ὑπῆγεν, ὡς ὁ Διογένης τὸν μέγαν Ἀλέξανδρον, καὶ δὲν ὑπῆγεν. Εὖγε τῶν ἀνδρῶν, καὶ τῶν τριῶν, καὶ ὄντως φιλοσόφων! Διὰ τοῦτο καὶ αἰωνία ἡ μνήμη τους»
Ἐπίσης, στὴν συνέχεια δημοσιεύει δύο ἐπιστολὲς τοῦ Γορδίου πρὸς τὸν ἱερέα Ἀντώνιο ἀπὸ τὴν Νέα Κώμη.
Ὁ κ. Καρανάσιος μᾶς παραχώρησε τὴν μελέτη του γιὰ ἀνάρτηση στὸ ἱστολόγιό μας καὶ τὸν εὐχαριστοῦμε γιὰ τὴν εὐγενική του χειρονομία καὶ γιὰ φιλαγραφιώτικα αἰσθήματά του, καθώς, ὡς γνωστόν, ἔχει ἐπιμεληθεῖ, τὸ 2011, τὴν ἔκδοση τῆς ὀγκώδους ἀλληλογραφίας τοῦ Ἀναστασίου Γορδίου.
Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης


Δεῖτε ὅλο τὸ ἀρχεῖο ἐδῶ




[1] Κ. Ν. Σάθας, Μεσαιωνικὴ Βιβλιοθήκη, τ. 3, Βενετία 1872.

Τετάρτη, 1 Μαρτίου 2017

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΥΡΥΤΑΝΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ: ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΙΜΗΣ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΜΑΡΚΟΥ ΓΚΙΟΛΙΑ

                               Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η                                             
Ἑταιρεία Εὐρυτάνων Ἐπιστημόνων σᾶς προσκαλεῖ  νὰ τιμήσετε μὲ τὴν παρουσία σας τὴν ἐκδήλωση ποὺ διοργανώνει γιὰ νὰ τιμήσει τὸν Εὐρυτάνα ἱστορικὸ συγγραφέα Μάρκο Γκιόλια. Θὰ προηγηθεῖ ἡ κοπὴ τῆς Βασιλόπιττας τῆς Ἑταιρείας.
Ἡ ἐκδήλωση θὰ πραγματοποιηθεῖ τὴν Κυριακὴ 5 Μαρτίου 2017, στὶς 11.00 π.μ. στὸ ξενοδοχεῖο «ΤΙΤΑΝΙΑ», Πανεπιστημίου 52 στὴν Ἀθήνα.
Γιὰ τὸ Δ. Σ. τῆς Ἑταιρείας:
       Ὁ Πρόεδρος                                Ὁ Γ. Γραμματέας
Φώτης Κουλαρμάνης                           Γεώργιος Πάζιος
Κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ἐκδήλωσης θὰ προσφερθοῦν
 δωρεὰν ἀναψυκτικά, καφὲς καὶ βασιλόπιττα.
                
                          Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α

11.00     Προσέλευση μελῶν καὶ φίλων.
11.25     Ἔναρξη ἐκδήλωσης  — Χαιρετισμὸς καὶ προσφωνήσεις ἀπὸ τὸν Πρόεδρο τῆς Ἑταιρείας, Φώτη Κουλαρμάνη.
11.40      Εὐλογία καὶ κοπὴ Πρωτοχρονιάτικης πίττας.
12.00      Εἰσήγηση 1η: Αἰκατερίνη Καμηλάκη, τ. Διευθύντρια τοῦ Κέντρου Λαογραφίας τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν: «Τὸ λαογραφικὸ ὑλικὸ στὸ ἔργο τοῦ Μάρκου Γκιόλια».
12.12    Εἰσήγηση 2η: Κωνσταντῖνος Τσιώλης, Ἰατρός Ἐρευνητής: «Οἱ ἀντιλήψεις τοῦ Μάρκου Γκιόλια γιὰ τὴν ἱστορία».
12.24   Εἰσήγηση 3η: Ἠλίας Τζιώρας, πανεπηστημιακὸς καθηγητής: «Μάρκος Γκιόλιας, τὸ ἔργο καὶ ὁ ἄνθρωπος».
12.36     Παρεμβάσεις
12.45.  Ἀπονομὴ τιμητικῆς πλακέττας στὸν τιμώμενο συγγραφέα ἀπὸ τὸν Πρόεδρο τοῦ Ἐθνικοῦ Ραδιοτηλεοπτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπὶ τιμῇ Πρόεδρο τοὺ Ἀρείου Πάγου κ. Ἀθανάσιο Κουτρομάνο καὶ ἀπονομὴ τοῦ μεταλλίου τῆς Ἑταιρείας ἀπὸ τὸν Πρόεδρό της κ. Φώτη Κουλαρμάνη